Becamex tham vọng kiến tạo ‘bộ não khoa học công nghệ’ cho siêu đô thị TP.HCM

Việc hình thành Đô thị khoa học công nghệ phía Bắc TP.HCM đang được nhìn nhận như một dấu mốc quan trọng trong bối cảnh thành phố bước vào giai đoạn mở rộng không gian phát triển và tái cấu trúc mô hình tăng trưởng.

Không chỉ là câu chuyện quy hoạch hay đầu tư hạ tầng, đây còn là phép thử về cách TP.HCM chuyển dịch từ tăng trưởng dựa trên công nghiệp truyền thống sang kinh tế tri thức, khoa học công nghệ giá trị gia tăng cao.

Trong cách nhìn đó, Đô thị khoa học công nghệ phía Bắc không phải là một dự án đơn lẻ, mà được ông Nguyễn Văn Hùng, Chủ tịch Hội đồng quản trị Tập đoàn Đầu tư và phát triển công nghiệp Becamex (Becamex Group) xác định là một “bước ngoặt cấu trúc”, có vai trò mở ra chu kỳ tăng trưởng dài hạn cho TP.HCM và toàn vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.

Nền tảng cho chu kỳ tăng trưởng mới của TP.HCM

Ông nhiều lần nhấn mạnh Đô thị khoa học công nghệ phía Bắc là một “bước ngoặt” của TP.HCM. Điều gì khiến ông nhận định việc hình thành đô thị này có ý nghĩa chiến lược như vậy?

Ông Nguyễn Văn Hùng: Tôi cho rằng điều quan trọng nhất là chúng ta đang đứng trước một sự chuyển dịch của mô hình phát triển, chứ không đơn thuần là triển khai thêm một dự án mới. Việc hợp nhất TP.HCM, Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu hình thành “siêu đô thị” mở ra một không gian phát triển lớn hơn rất nhiều, nhưng đồng thời cũng đặt ra câu hỏi là làm thế nào để duy trì động lực tăng trưởng trong dài hạn.

Từ góc nhìn đó, Đô thị khoa học công nghệ phía Bắc do Becamex Group đảm nhận vai trò nhà đầu tư chiến lược không phải là một khu chức năng đơn lẻ, mà là nền tảng để TP.HCM bước sang chu kỳ tăng trưởng mới, dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và sản xuất giá trị cao. Với chúng tôi, đây là bước ngoặt mang tính cấu trúc, chứ không phải câu chuyện ngắn hạn.

Phải chăng đô thị này sẽ đóng góp vai trò quan trọng cho vị thế đầu tàu kinh tế của TP.HCM trong giai đoạn 2026 – 2035, thưa ông?

Ông Nguyễn Văn Hùng: Đây là đề án mang tính định hướng chiến lược của TP.HCM trong việc định hình và định danh một không gian phát triển khoa học công nghệ quy mô lớn, gắn trực tiếp với hành lang sản xuất công nghệ cao tại khu vực phía Bắc và Tây Bắc thành phố. Đề án nhằm tạo dựng một cực tăng trưởng mới dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và kinh tế tri thức, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh dài hạn và vai trò đầu tàu của TP.HCM trong giai đoạn phát triển mới.

Đề án là bước cụ thể hóa các chủ trương lớn của Trung ương, đặc biệt là Nghị quyết số 57-NQ/TW về phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; đồng thời phát huy tối đa không gian phát triển mới của TP.HCM sau sáp nhập, hướng tới mô hình siêu đô thị đa cực, đa trung tâm, siêu kết nối, trong đó mỗi khu vực được phân vai chức năng rõ ràng nhưng có sự liên kết và cộng hưởng chặt chẽ.

Trong cấu trúc đó, Đô thị khoa học công nghệ phía Bắc được định vị là một cực khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo quy mô lớn gắn liền với sản xuất công nghệ cao, đóng vai trò “bộ não khoa học công nghệ” của vùng sản xuất công nghệ cao phía Bắc và Tây Bắc thành phố. Đây đồng thời là không gian thí điểm lý tưởng cho các cơ chế sandbox, cho phép thử nghiệm có kiểm soát các công nghệ mới, mô hình quản trị và chính sách mới gắn với các ngành, sản phẩm chiến lược quốc gia.

Đô thị khoa học công nghệ phía Bắc được tổ chức theo cấu trúc tích hợp gồm: Trung tâm phát triển khoa học công nghệ với quy mô khoảng 103ha, cùng với 220ha cơ sở vật chất nghiên cứu phát triển, sản xuất công nghệ cao, thử nghiệm quy mô nhỏ tạo thành vùng lõi đầu não đổi mới sáng tạo tập trung tại phường Bình Dương, giữ vai trò là điểm khởi phát mang tính chiến lược của toàn bộ hệ sinh thái.

Trung tâm phát triển khoa học công nghệ đang được triển khai theo từng giai đoạn, từng bước hình thành không gian hội tụ các hoạt động khoa học công nghệ, giáo dục đào tạo và đổi mới sáng tạo, qua đó đóng vai trò dẫn dắt và lan tỏa cho toàn bộ Đô thị khoa học công nghệ Bắc TP.HCM.

Tiếp đó, vành đai phát triển công nghệ cao, bao gồm các khu công nghiệp khoa học công nghệ quy mô lớn như Bình Dương Riverside, Lai Hưng, Cây Trường, VSIP III… tạo không gian hiện thực hóa các kết quả nghiên cứu thông qua sản xuất thử và sản xuất hàng loạt.

Việc đặt “bộ não khoa học công nghệ” liền kề không gian sản xuất công nghệ cao giúp rút ngắn chu trình từ nghiên cứu đến thương mại hóa, tạo khác biệt căn bản so với các mô hình phát triển khoa học công nghệ tách rời sản xuất.

Trên nền tảng các cơ chế, chính sách đặc thù theo Nghị quyết số 98 và Nghị quyết 260 của Quốc hội, đề án đề xuất mô hình quản lý theo cơ chế “một cửa” thông qua Ban quản lý phát triển đô thị khoa học công nghệ.

Đây cũng là nơi huy động và sử dụng linh hoạt các nguồn lực công – tư, trong đó nhà nước giữ vai trò kiến tạo và đầu tư nền tảng, doanh nghiệp tham gia triển khai và vận hành theo chuẩn mực quốc tế.

Một lợi thế nổi bật của Đô thị khoa học công nghệ phía Bắc là tính sẵn sàng cao trong triển khai, khi khu vực thành phố mới của tỉnh Bình Dương (cũ) đã được đầu tư đồng bộ về hạ tầng đô thị, giao thông, năng lượng, công trình công cộng và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo trong hơn một thập kỷ qua.

Nhiều công trình như Trung tâm hành chính tỉnh Bình Dương (cũ) sẽ được chuyển đổi công năng và đưa vào khai thác ngay, cho phép kích hoạt nhanh các hoạt động khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và sử dụng hiệu quả tài sản công.

Trên cơ sở đó, Becamex Group đề xuất được giao vai trò nhà đầu tư chiến lược cùng với các đối tác tín trong và ngoài nước như Sembcorp (liên doanh VSIP), Tokyu Group (liên doanh Becamex Tokyu), Warburg Pincus (liên doanh BWID), nhằm bảo đảm năng lực triển khai, chuẩn mực vận hành và khả năng kết nối nguồn lực toàn cầu.

Trong bức tranh TP.HCM mở rộng, Đô thị khoa học công nghệ phía Bắc được đặt vào vị trí nào, thưa ông?

Ông Nguyễn Văn Hùng: Với việc Becamex Group được UBND TP.HCM giao đảm nhận vai trò nhà đầu tư chiến lược, chúng tôi nhìn thành phố hiện nay là một siêu đô thị đa cực, nơi mỗi khu vực được phân vai rõ ràng nhưng liên kết chặt chẽ. Trung tâm TP.HCM tiếp tục giữ vai trò tài chính, dịch vụ cao cấp, sáng tạo và văn hóa. Bà Rịa – Vũng Tàu (cũ) sẽ phát triển cảng biển quốc tế, du lịch biển, năng lượng.

Còn phía Bắc, với nền tảng công nghiệp đã hình thành nhiều năm, được định vị là cực khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo gắn với sản xuất công nghệ cao. Đây là không gian để nghiên cứu, thử nghiệm, đào tạo và sản xuất diễn ra trong cùng một hệ sinh thái, giúp thành phố không chỉ mở rộng về không gian mà còn nâng cấp chất lượng tăng trưởng.

Cấu trúc này dựa trên ba vùng, ba hành lang, một đặc khu, năm trụ cột, kết nối hạ tầng giao thông (sân bay, cảng biển, cao tốc) để tạo thành chuỗi đô thị toàn diện, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và phát triển bền vững.

Trong cấu trúc phát triển mới của TP.HCM, Becamex Group nhìn nhận vai trò của mình ra sao, đặc biệt với lựa chọn đặt “bộ não khoa học công nghệ” ngay trong vùng sản xuất?

Ông Nguyễn Văn Hùng: Với Becamex Group, đây không phải là câu chuyện tham gia thêm một dự án mới, mà là sự tiếp nối và nâng cấp chiến lược phát triển đã được định hình suốt nhiều thập kỷ. Từ mô hình khu công nghiệp truyền thống, Becamex Group từng bước chuyển sang khu công nghiệp – đô thị – dịch vụ tích hợp, mở rộng sang hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, logistics và gần đây là phát triển bền vững, trung hòa carbon.

Chính từ thực tiễn phát triển đó, chúng tôi nhận thấy một hạn chế lớn của nhiều mô hình trước đây là nghiên cứu và sản xuất bị tách rời, khiến kết quả nghiên cứu, phát triển (R&D) khó hoặc chậm đi vào đời sống doanh nghiệp, trong khi doanh nghiệp cũng thiếu động lực đầu tư cho đổi mới sáng tạo.

Vì vậy, chiến lược của Becamex Group là rút ngắn tối đa quá trình từ nghiên cứu, thử nghiệm đến sản xuất và thương mại hóa, bằng cách đặt “bộ não khoa học công nghệ” ngay trong vùng sản xuất công nghệ cao.

Cách tiếp cận này giúp doanh nghiệp thực hiện nhanh hơn với công nghệ mới, các trung tâm nghiên cứu gắn chặt hơn với nhu cầu thị trường, qua đó biến khoa học công nghệ thành động lực trực tiếp của tăng trưởng và giá trị gia tăng bền vững.

Hạ tầng, xanh hóa và con người

Chiến lược phát triển hạ tầng của Becamex Group trong Đô thị khoa học công nghệ phía Bắc TP.HCM được đặt ra như thế nào?

Ông Nguyễn Văn Hùng: Hạ tầng luôn là điểm khởi đầu trong chiến lược của chúng tôi. Nhưng ở giai đoạn này, hạ tầng không chỉ là đường sá hay khu công nghiệp, mà là hạ tầng tổng hợp, bao gồm giao thông, logistics, năng lượng và hạ tầng số.

Bên cạnh hệ thống đường bộ, Becamex đang nghiên cứu và đề xuất phát triển giao thông đường sắt để giảm áp lực cho đường bộ và nâng cao năng lực kết nối vùng. Đây là bước đi cần thiết nếu chúng ta muốn thu hút các ngành công nghiệp có giá trị gia tăng cao và vận hành một đô thị khoa học công nghệ đúng nghĩa.

Như thế, chuyển đổi xanh và mục tiêu trung hòa carbon có được Becamex Group tích hợp vào chiến lược phát triển không, thưa ông?

Ông Nguyễn Văn Hùng: Hiện nay, áp lực trung hòa carbon không còn là câu chuyện của riêng các tập đoàn lớn, mà đã lan rộng tới cả các doanh nghiệp vừa và nhỏ thông qua yêu cầu từ thị trường, chuỗi cung ứng toàn cầu và các tiêu chuẩn đầu tư quốc tế. Trong bối cảnh đó, nếu không có hạ tầng và cơ chế hỗ trợ phù hợp, rất nhiều doanh nghiệp sẽ gặp khó khăn trong quá trình chuyển đổi.

Từ thực tế đó, chiến lược được Becamex Group đặt ra là nâng cấp các khu công nghiệp truyền thống theo hướng xanh và bền vững, tạo điều kiện để doanh nghiệp tiếp cận năng lượng tái tạo, hạ tầng xanh và các tiêu chuẩn ESG (môi trường, xã hội và quản trị) một cách thực chất.

Khi doanh nghiệp sử dụng nhiều năng lượng tái tạo hơn, chi phí carbon sẽ giảm, khả năng chứng minh phát thải ròng thấp được cải thiện, từ đó mở rộng cơ hội tiếp cận vốn và thị trường quốc tế.

Dự án của Tập đoàn LEGO tại VSIP III là một minh chứng rõ nét cho hướng đi này, cho thấy khi hạ tầng và chiến lược được thiết kế đúng, chuyển đổi xanh có thể trở thành lợi thế cạnh tranh, chứ không chỉ là áp lực tuân thủ.

Với người lao động và cộng đồng, chiến lược của Becamex Group được thể hiện như thế nào trong Đô thị khoa học công nghệ phía Bắc TP.HCM?

Ông Nguyễn Văn Hùng: Chúng tôi không nhìn Đô thị khoa học công nghệ phía Bắc TP.HCM chỉ như một không gian sản xuất thuần túy, mà hướng tới xây dựng một đô thị đáng sống cho lực lượng lao động tri thức. Trong quy hoạch tổng thể, các yếu tố về nhà ở, dịch vụ, đào tạo và dịch chuyển lao động đều được tính toán đồng bộ, để người lao động không chỉ đến làm việc, mà còn có thể học tập, sinh sống và phát triển lâu dài trong cùng một hệ sinh thái.

Cách tiếp cận này nhằm tạo ra một môi trường làm việc và sống chất lượng cao, nơi con người được đặt ở vị trí trung tâm của chiến lược phát triển. Đây cũng là điều kiện quan trọng để thu hút, giữ chân và nuôi dưỡng nguồn nhân lực chất lượng cao. Qua đó bảo đảm sức bền cho quá trình phát triển của Đô thị khoa học công nghệ phía Bắc TP.HCM và toàn bộ khu vực trong dài hạn.

Nhìn về dài hạn, ông kỳ vọng Đô thị khoa học công nghệ Bắc TP.HCM sẽ đóng vai trò gì đối với thành phố và cả vùng kinh tế trọng điểm phía Nam?

Ông Nguyễn Văn Hùng: Về dài hạn, tôi kỳ vọng Đô thị khoa học công nghệ Bắc TP.HCM sẽ trở thành một động lực tăng trưởng mới dựa trên kinh tế tri thức, góp phần giúp thành phố nâng cao năng lực cạnh tranh và từng bước vượt qua bẫy thu nhập trung bình. Đây không chỉ là câu chuyện tăng trưởng về quy mô, mà quan trọng hơn là nâng cấp chất lượng tăng trưởng, dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và giá trị gia tăng cao.

Ở góc độ rộng hơn, đây cũng là không gian để Thành phố và cộng đồng doanh nghiệp thử nghiệm các mô hình phát triển mới từ cơ chế sandbox, cách tiếp cận quản trị đô thị cho đến các mô hình hợp tác công – tư linh hoạt hơn.

Nếu được triển khai bài bản và nhất quán, Đô thị khoa học công nghệ phía Bắc không chỉ tạo ra giá trị cho TP.HCM và vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, mà còn có thể trở thành một hình mẫu phát triển để các đô thị lớn khác của Việt Nam tham khảo trong giai đoạn phát triển tiếp theo.

Xin cảm ơn ông!